Điển hình là anh Danh Dương, ngụ xã Xà Phiên, thành phố Cần Thơ, với 2 ha đất ruộng canh tác xen canh các loại cá như cá trê, cá rô, cá sặc rằn trên nền đất trồng giống lúa OM18. Mô hình của anh được người dân gọi là “nuôi tự nhiên”, với chu kỳ nuôi khoảng 6 tháng cho thu hoạch. Trong vụ vừa qua, anh thu được 370 kg cá, gồm: Cá trê: 150 kg, giá bán 60.000 đồng/kg; Cá sặc rằn: 80 kg, giá bán 25.000 đồng/kg; Cá lóc: 50 kg, giá bán 90.000 đồng/kg; Cá rô: 90 kg, giá bán 40.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, anh lãi khoảng 17 triệu đồng. Năng suất lúa đạt 7,5 tấn/ha, với giá bán 6.400 đồng/kg, sau khi trừ chi phí còn lãi 25 triệu đồng/ha. Như vậy, với 2 ha mô hình nuôi cá kết hợp trồng lúa, anh Danh Dương đạt lợi nhuận khoảng 42 triệu đồng.

Anh Dương cho biết, mô hình này cho lợi nhuận cao hơn so với trồng lúa đơn thuần, trong khi không mất nhiều công chăm sóc và giảm chi phí thuốc bảo vệ thực vật. Từ hiệu quả đó, anh vui vẻ chia sẻ kinh nghiệm để các hộ khác cùng học hỏi và nhân rộng.

Theo Trạm Khuyến nông Long Mỹ, mô hình cá – lúa là sự hỗ trợ lẫn nhau giữa hai đối tượng nuôi trồng: cá ăn sâu bọ, sục bùn, diệt cỏ dại và ốc bươu vàng, đồng thời thải phân giúp đất tơi xốp, lúa phát triển tốt hơn. Ngược lại, phân bón và phụ phẩm từ cây lúa lại là nguồn thức ăn tự nhiên cho cá. Khi thu hoạch, cá còn tận dụng thóc rơi vãi, rơm rạ mục trong ruộng.

Nhờ tận dụng được nguồn thức ăn tự nhiên, anh Dương chỉ cần cho cá ăn thức ăn công nghiệp trong 2 tuần đầu, sau đó chuyển hoàn toàn sang thức ăn tự nhiên nên chất lượng cá thơm ngon, bán được giá cao. Bên cạnh đó, anh còn kết hợp với ao nuôi cá thâm canh của gia đình để sản xuất giống tại chỗ, vừa giảm chi phí đầu vào, vừa đảm bảo chất lượng con giống thích nghi tốt với môi trường địa phương. “Đây là mô hình hiệu quả, ít tốn vốn, phù hợp với điều kiện của nông dân vùng phèn trũng” – anh Dương khẳng định.

Điểm đặc biệt cần lưu ý khi thực hiện mô hình cá – lúa là phải thường xuyên kiểm tra cống ra vào để tránh thất thoát, đồng thời chân ruộng cần có khả năng điều tiết nước tốt phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cá. Các hộ nên đào rãnh quanh ruộng để dễ dàng di chuyển cá khi cần phun thuốc bảo vệ thực vật, tránh cho cá bị nhiễm độc.

Theo đánh giá của Trạm Khuyến nông Long Mỹ, mô hình cá – lúa tương đối dễ áp dụng, phù hợp với điều kiện sản xuất địa phương. Dự kiến đến năm 2026, diện tích mô hình sẽ được mở rộng, giúp nhiều hộ nông dân có điều kiện tận dụng diện tích đất, tăng thu nhập và giảm ô nhiễm môi trường, hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững./.