I. Đặc điểm tình hình khí tượng thủy văn

Hiện tượng ENSO từ tháng 2-4/2026 có khả năng chuyển sang trạng thái trung tính với xác suất khoảng từ 75-85%, trong khi xác suất trong trạng thái La Nina giảm hơn các dự báo trước đó và chỉ còn ở mức trong khoảng từ 15-25%. Từ tháng 5-7/2026, ENSO có khả năng duy trì trạng thái trung tính với xác suất trong khoảng từ 55-65%, xác suất chuyển sang trạng thái El Nino có xu hướng tăng dần và trong khoảng từ 35-45%, xác suất chuyển sang trạng thái La Nina ở mức rất thấp.

- Bão/áp thấp nhiệt đới: Từ tháng 02-4/2026, bão/áp thấp nhiệt đới hoạt động trên khu vực Biển Đông và ảnh hưởng đến nước ta có khả năng ở mức xấp xỉ (trên) so với trung bình nhiều năm (Trung bình nhiều năm trên Biển Đông: 0,5 cơn, đổ bộ vào đất liền: 0,0 cơn). Từ tháng 5-7/2026, hoạt động của bão/áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông và đổ bộ vào đất liền nước ta ở mức tương đương so với trung bình nhiều năm (Trung bình nhiều năm trên Biển Đông: 3,3 cơn, đổ bộ vào đất liền: 1,2 cơn).

Từ tháng 5-7/2026, tổng lượng mưa trên cả nước phổ biến xấp xỉ so với trung bình nhiều năm; riêng khu vực duyên hải Nam Trung Bộ có tổng lượng mưa thấp hơn 5-15% so với trung bình nhiều năm, cụ thể: Nam Bộ: tổng lượng mưa tháng 5 và tháng 6/2026 phổ biến từ 150-250mm/tháng. Tổng lượng mưa tháng 7/2025 phổ biến 200- 400mm, có nơi cao hơn.

- Nắng nóng: Ở khu vực Nam Bộ có khả năng xuất hiện nắng nóng từ khoảng cuối tháng 02 đầu tháng 3/2026 ở miền Đông Nam Bộ; sau đó có xu hướng gia tăng cường độ và mở rộng dần sang khu vực miền Tây Nam Bộ.

II. Chăm sóc lúa Vụ Đông Xuân 2025-2026

Hiện nay, Cây lúa Vụ Đông Xuân 2025-2026 đã xuống giống 312.615 ha đạt 107% so với kế hoạch. Trong đó: giai đoạn đòng 70.256 ha, giai đoạn trổ-chín 128.272 ha và đã thu hoạch 114.087 ha, năng suất ước đạt 70,12 tạ/ha, sản lượng ước đạt 799.988 tấn, dự kiến sẽ thu hoạch dứt điểm vào đầu tháng 5/2026. Để bảo vệ tốt lúa Đông Xuân tránh ảnh hưởng của các yếu tố bất lợi của thời tiết và dịch hại cần thực hiện một số giải pháp sau:

- Thường xuyên cập nhật diễn biến thời tiết và khí tượng thủy văn, thông tin đến người dân để chủ động ứng phó thông qua nhiều kênh như: mạng xã hội, loa phát thanh, phát thanh truyền hình, bản tin thời tiết nông vụ…

- Đối với diện tích lúa chín cần khẩn trương thu hoạch nhanh, gọn để tránh thiệt hại do mưa bão.

- Thăm đồng thường xuyên, phát hiện và xử lý kịp thời các loại dịch hại quan trọng nhằm hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do sâu bệnh gây ra.

- Áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật 1 phải 5 giảm, rút nước giữa vụ giúp rễ lúa ăn sâu chống chịu với điều kiện bất lợi thời tiết.

- Tránh bón thừa phân đạm, tăng cường sử dụng phân bón có chứa các chất Kali, Canxi, Silic giúp lúa cứng cây, hạn chế đổ ngã.

Đối với xã, phường của Cần Thơ có khả năng bị ảnh hưởng bởi hạn hán, xâm nhập mặn tập trung tại xã Vĩnh Viễn, Xà Phiên, Lương Tâm, Long Phú, Kế Sách, Tân Thạnh, Trần Đề. Để hạn chế ảnh hưởng của hạn hán, xâm nhập mặn, đề nghị các cơ quan chuyên môn tại địa phương và bà con nông dân cần quan tâm một số vấn đề như sau:

- Thường xuyên theo dõi diễn biến tình hình xâm nhập mặn để có khuyến cáo, hướng dẫn người dân biện pháp phòng tránh nhằm hạn chế đến mức thấp nhất ảnh hưởng đến cây lúa.

- Tùy vào điều kiện cụ thể có thể áp dụng biện pháp tưới ngập-khô xen kẽ, vào giai đoạn cuối vụ, tranh thủ nguồn nước ngọt để tưới, đặc biệt vào giai đoạn lúa trỗ, có thể sử dụng nguồn nước nhiễm mặn nhẹ dưới 1‰.

- Kiểm tra độ mặn nước trước khi bơm tưới. Đối với vùng đã xuống giống khi có nguy cơ bị thiếu nước, xâm nhập mặn có thể bổ sung một số loại phân bón lá, chế phẩm tăng cường khả năng chống chịu hạn, mặn như KNO3, Brassinosteroid, phân chứa các nguyên tố Ca, Mg, Si.

III. Triển khai sản xuất lúa vụ Hè Thu 2026

1.  Diện tích sản xuất vụ Hè Thu 2026

- Lúa Hè Thu 2026: Kế hoạch xuống giống với diện tích: 272.066 ha và sản lượng: 1.659.343 tấn/ha.

- Diện tích kế hoạch sản xuất cây ăn quả: 102.194 ha; Diện tích cho sản phẩm vụ Hè Thu (Thời gian từ tháng 4/2026 đến tháng 9/2026): diện tích thu hoạch dự kiến 41.338 ha và sản lượng dự kiến trong 607.622 tấn.

- Diện tích rau màu vụ Hè Thu (Từ tháng 4-9/2026): Diện tích xuống giống 52.857 ha, sản lượng 734.663 tấn.

Để đảm bảo năng suất, chất lượng và an toàn dịch hại cây trồng đảm bảo thực hiện thắng lợi kế hoạch sản xuất trồng trọt vụ Hè Thu 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các xã, phường tập trung chỉ đạo các giải pháp sau:

2. Các giải pháp khuyến cáo thực hiện

2.1. Bố trí thời vụ sản xuất

- Thời vụ Hè Thu: được tính từ tháng 4,5,6 và thu hoạch vào tháng 7,8,9 đối với lúa; từ tháng 4,5,6,7 và thu hoạch vào tháng 6,7,8,9 đối với rau màu.

- Sau khi thu hoạch lúa Đông Xuân 2025-2026, các địa phương tích cực vận động nông dân chuyển đổi trồng cây màu trên nền lúa kém hiệu quả. Đối với những địa phương không xuống giống được vụ màu, nên cày ải, phơi đất để tiêu diệt mầm bệnh lưu tồn trên đồng ruộng và giảm nguy cơ bị ngộ độc hữu cơ,… Lưu ý đảm bảo thời gian cách ly giữa 2 vụ ít nhất 03 tuần.

- Căn cứ vào thời điểm dự báo các đợt rầy nâu di trú trong thời gian tới:

+ Tháng 03: 25/3/2026-05/04/2026

+ Tháng 04: 19/04/2026-28/04/2026

+ Tháng 05: 13/05/2026-23/05/2026

- Các địa phương bố trí mùa vụ trên cơ sở khung thời vụ của thành phố kết hợp với biện pháp “Xuống giống né rầy, đồng loạt, tập trung cho từng vùng, từng cánh đồng, lưu ý tình hình hạn đầu vụ”, chỉ đạo không xuống giống kéo dài, không để trên cùng một cánh đồng có nhiều trà lúa đan xen. Dự kiến lịch thời vụ gieo sạ lúa Hè Thu 2026 như sau:

+ Đợt 1: Từ ngày 06/04/2026-12/04/2026 (nhằm ngày 19/02/2026-25/02/2026 âm lịch).

+ Đợt 2: Từ ngày 29/04/2026-05/05/2026 (nhằm ngày 13/03/2026-19/03/2026 âm lịch).

+ Đợt 3: Từ ngày 24/05/2026-30/05/2026 (nhằm ngày 08/04/2025-14/04/2026 âm lịch).

- Lưu ý: Các địa phương cần theo dõi chặt chẽ rầy nâu tại chỗ và tình hình rầy di trú kết hợp với chế độ thủy văn xây dựng lịch thời vụ cụ thể cho địa phương.

- Tùy vào điều kiện thực tế của địa phương, xây dựng lịch thời vụ và tổ chức xuống giống tập trung, đồng loạt trên từng khu vực cho phù hợp. Vào thời điểm đầu vụ, cần chú ý tình hình hạn, nắng nóng có thể làm cây trồng bị ảnh hưởng, rễ cây phát triển kém dẫn đến hấp thu dinh dưỡng kém, dễ bị sâu bệnh tấn công và chậm phát triển.

2.2. Về cơ cấu giống

- Cơ cấu giống lúa cho vụ Hè Thu 2026 đảm bảo yêu cầu cân đối, phù hợp với thực tế sản xuất và thị trường; tập trung các nhóm giống lúa như sau:

+ Nhóm giống lúa chất lượng cao: OM 18, OM 5451, OM 429, OM 380,...

+ Nhóm giống lúa thơm - đặc sản: các giống lúa thơm nhóm ST, Đài Thơm 8, RVT, Tài Nguyên mùa,...

+ Nhóm giống lúa chống chịu phèn mặn trung bình, khá: OM 4900, OM 6976, OM 9577, OM 576, nhóm ST,... 

- Thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa sang trồng cây hàng năm như mè, đậu xanh, dưa hấu, bắp,…

- Thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa sang trồng cây lâu năm theo danh mục cây trồng được khuyến cáo.

2.3. Một số giải pháp cần quan tâm trong sản xuất lúa Hè Thu 2026

Triển khai áp dụng “Quy trình sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long” theo Quyết định số 4043/QĐ-TTBV-TTBVTV ngày 10 tháng 11 năm 2025 của Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật.

- Thường xuyên cập nhật tình hình khí tượng, thủy văn và nguồn nước, chất lượng nước phục vụ cho sản xuất.

- Cần lưu ý diễn biến tình hình rầy nâu trên đồng ruộng và theo dõi bẫy đèn ở địa phương để chỉ đạo xuống giống theo lịch né rầy nhằm hạn chế thấp nhất khả năng rầy nâu lan truyền bệnh.

- Thực hiện tốt công tác điều tra phát hiện, dự báo kịp thời tình hình phát sinh sâu bệnh hại quan trọng để chủ động có kế hoạch quản lý, hạn chế thiệt hại do sâu bệnh gây ra ở mức thấp nhất.

- Khuyến cáo nông dân áp dụng các gói kỹ thuật 3 giảm - 3 tăng, 1 phải - 5 giảm nhằm giảm chi phí đầu vào như giảm lượng giống gieo sạ, sử dụng phân bón hợp lý, tiết kiệm, tăng cường sử dụng phân hữu cơ, chỉ tiến hành phòng trừ dịch hại khi đến ngưỡng phòng trừ theo khuyến cáo của cơ quan chuyên môn.

- Rà soát, xây dựng kế hoạch lịch thời vụ, cơ cấu giống lúa vụ Hè Thu theo từng vùng sinh thái phù hợp với tình hình nguồn nước tưới hiện nay, đảm bảo gieo trồng đúng lịch thời vụ đã khuyến cáo cho từng vùng cụ thể nhằm hạn chế tối đa thiệt hại trong sản xuất.

- Tăng cường công tác điều tra, dự báo tình hình dịch hại, khuyến cáo các biện pháp phòng chống dịch hại trên lúa như rầy nâu, sâu cuốn lá, bệnh đạo ôn,... kịp thời và hiệu quả.

IV. TỒ CHỨC THỰC HIỆN

1. UBND các xã, phường

- Tập trung chỉ đạo các đơn vị chuyên môn theo dõi sát tình hình sản xuất trồng trọt và diễn biến của dịch bệnh kịp thời có khuyến cáo, hướng dẫn các biện pháp phòng trị. Thực hiện dự báo, thông báo thời gian di trú của rầy và kết hợp theo dõi mức thủy văn để bố trí thời gian xuống giống ”né rầy” cho từng khu vực, từng cánh đồng hợp lý.

- Thường xuyên theo dõi bản tin dự báo thời tiết, tình hình thủy văn để kịp thời khuyến cáo nông dân.

- Phối hợp với các đơn vị chuyên môn cấp thành phố, UBND các xã, phường, thị trấn và các đơn vị có liên quan tập trung đẩy mạnh thực hiện công tác chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn nông dân sản xuất theo hướng an toàn, đảm bảo chất lượng, từng bước đáp ứng yêu cầu thị trường. Tăng cường công tác phối hợp, thực hiện liên kết sản xuất trên từng cánh đồng, từng Hợp tác xã, Tổ hợp tác.

- Phối hợp các đơn vị liên quan triển khai thực hiện truy xuất nguồn gốc cho từng cánh đồng khi có nhu cầu.

2. Các đơn vị chuyên môn trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường

2.1. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật

- Tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường triển khai thực hiện Kế hoạch sản xuất hoạch vụ Hè Thu 2026.

- Tổ chức thực hiện điều tra, phát hiện dự tính dự báo thời gian phát sinh, phạm vi và mức độ gây hại của sinh vật gây hại; phối hợp với Đài khí tượng thủy văn thành phố Cần Thơ theo dõi sát, nhận định và dự báo tình hình khí tượng thủy văn trên địa bàn thành phố, thông báo kịp thời và đề xuất, hướng dẫn các biện pháp kỹ thuật phòng chống sinh vật gây hại trên cây trồng. Thực hiện tốt bản tin thời tiết nông vụ.

- Phối hợp với các đơn vị có liên quan triển khai thực hiện các Kế hoạch thực hiện Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” trên địa bàn thành phố Cần Thơ.

- Khảo sát, hướng dẫn, xác định vùng trồng và thu thập dữ liệu thực hiện cấp mã số vùng sản xuất lúa tại các khu vực sản xuất lúa tập trung.

2.2. Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp

- Xây dựng mở rộng các mô hình trong vùng thực hiện Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” trên địa bàn thành phố Cần Thơ.

- Phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức tập huấn chuyển giao kỹ thuật và ứng dụng công nghệ vào sản xuất lúa, đẩy mạnh triển khai quy trình sản xuất lúa của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật ban hành theo Quyết định số 4043/QĐ-TTBV-TTBVTV, tập huấn nâng cao năng lực cho tổ khuyến nông cộng đồng, cộng tác viên khuyến nông và bảo vệ thực vật.

- Tổ chức xây dựng các tổ khuyến nông cộng đồng để thực hiện đề án và các vùng sản xuất chuyên canh.

2.3. Chi cục Phát triển nông thôn và Kiểm lâm

Đẩy mạnh hoạt động liên kết phát triển chuỗi giá trị sản xuất lúa từ sản xuất, thu mua, bảo quản, chế biến, tiếp cận thị trường. Hỗ trợ, khuyến khích, mời gọi doanh nghiệp liên kết sản xuất, cung cấp giống, vật tư, dịch vụ máy móc, bao tiêu lúa gạo cho Hợp tác xã và nông dân. Tăng cường nâng cao năng lực các Hợp tác xã, Tổ hợp tác thực hiện phát triển sản xuất.

2.4. Chi cục Thủy lợi

- Phối hợp với các đơn vị địa phương rà soát các công trình thủy lợi, cơ sở hạ tầng kịp thời phát hoang, vệ sinh, khắc phục, sữa chữa khi xuống cấp nhằm phục vụ cho sản xuất lúa vụ Hè Thu 2026.

- Thường trực Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự, Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn thường xuyên kịp thời theo dõi các bản tin để cảnh báo khi xuất hiện thời tiết thủy văn cực đoan.